Najczęściej naruszane prawa pacjenta

Nierozpoznany udar mózgu

Zgłaszasz się do szpitala, ponieważ “czujesz się jakoś dziwnie”, co wywołało Twój niepokój i obawy o stan zdrowia. Lekarz, który Cię bada uznaje, że to normalne w dobie aktualnie stresującego trybu życia. Sugeruje, że masz “tylko” atak panikii przepisuje typowy lek przeciwlękowy o działaniu uspokajającym i nasennym.

Oczywiście po lekach i zapewnieniach lekarza uspokajasz się i zasypiasz. Zaledwie kilka godzin po przebudzeniu okazuje się jednak, że nie możesz wstać, bo masz niedowład całej lewej części ciała, a Twój “tylko atak paniki” był udarem, który już się dokonał.

Pęknięcie krocza po porodzie

Kolejnym, częstym przykładem lekceważenia objawów pacjenta jest sytuacja, gdy po porodzie siłami natury kobieta zgłasza uporczywy ból w okolicy krocza, a personel medyczny – bez dokładnego badania – uspokaja: „to normalne po porodzie”.

Dopiero po czasie okazuje się, że przyczyną dolegliwości było pęknięcie krocza albo nieprawidłowe zszycie krocza po jego nacięciu lub pęknięciu. W konsekwencji rozwija się stan zapalny i powikłania, których skutki kobieta może odczuwać jeszcze przez wiele miesięcy, a nawet lat.

Dla młodej matki jest to szczególnie trudne doświadczenie. W pierwszych dniach po porodzie, kiedy powinna móc skupić się na opiece nad dzieckiem, zmaga się z silnym bólem, ograniczoną sprawnością i poczuciem, że jej dolegliwości zostały zbagatelizowane.

Zakażenie po operacji ortopedycznej

Innym przykładem lekceważenia objawów pacjenta może być sytuacja po zabiegu ortopedycznym. Zamiast stopniowo odzyskiwać siły, czujesz się coraz słabszy, pojawia się gorączka, a ogólne samopoczucie się pogarsza. Zgłaszasz swoje dolegliwości personelowi medycznemu, jednak słyszysz jedynie uspokajające: „to normalne po operacji”.

Z czasem objawy zaczynają się nasilać. W operowanym miejscu pojawia się obrzęk, z rany zaczyna wydobywać się gęsta, ropna lub krwista wydzielina, a gorączka nie ustępuje – a nawet wzrasta. W takiej sytuacji często konieczne jest przeprowadzenie kolejnego zabiegu operacyjnego, a wykonany posiew potwierdza rozwój zakażenia.

Dla pacjenta oznacza to nie tylko dłuższy proces leczenia i rekonwalescencji, ale także poczucie, że pierwsze sygnały ostrzegawcze organizmu zostały zbagatelizowane. Właśnie dlatego tak ważne jest, aby zgłaszane przez pacjenta objawy były traktowane poważnie i odpowiednio weryfikowane.

„To tylko standardowa procedura”

Zgłaszasz się do placówki medycznej na zaplanowany zabieg. Otrzymujesz do podpisu dokument zatytułowany „formularz zgody” albo „zgoda na wykonanie zabiegu operacyjnego”. Na formularzu zaznaczono już miejsce na podpis, personel nie omawia treści dokumentu, nie wyjaśnia planowanego zabiegu, a cała sytuacja sprawia wrażenie rutynowej formalności. Słyszysz, że „to standardowa procedura”, więc podpisujesz.

Wiele osób w takiej sytuacji robi dokładnie to samo – z zaufania do personelu, z poczucia presji chwili albo po prostu dlatego, że zakłada, iż tak właśnie musi wyglądać przygotowanie do zabiegu. Tymczasem sam podpis nie oznacza jeszcze, że zgoda została udzielona prawidłowo.

Podpis to nie wszystko

Automatyczne złożenie podpisu na formularzu albo sam brak sprzeciwu nie może być traktowany jako prawidłowa zgoda na zabieg. Aby zgoda była ważna, musi być świadoma i poinformowana.

To oznacza, że przed jej wyrażeniem pacjent powinien otrzymać jasne i zrozumiałe informacje o konkretnym zabiegu, jego celu, przebiegu, możliwych metodach leczenia, ryzyku, przewidywanych następstwach oraz możliwych powikłaniach. Dopiero znając te informacje, pacjent może realnie zdecydować, czy chce poddać się proponowanemu postępowaniu.

Masz prawo wiedzieć, na co się zgadzasz

Zgoda pacjenta nie może być sprowadzona do podpisu złożonego „na szybko”. Powinna być efektem rozmowy, wyjaśnienia i zrozumienia. Jeżeli treść formularza zgody jest dla Ciebie niezrozumiała, masz pełne prawo żądać jej wyjaśnienia. To nie jest nadmierna ostrożność ani „utrudnianie” pracy personelu. To jedno z podstawowych praw pacjenta.

Jeżeli podpisałeś dokument, ale nie omówiono z Tobą zabiegu, nie wyjaśniono ryzyka i nie miałeś realnej możliwości zadania pytań, trudno mówić o prawidłowo udzielonej zgodzie. Samo odebranie podpisanego formularza nie przesądza jeszcze o tym, że zgoda była ważna.

Polecamy artykuł nt. świadomej zgody pacjenta: „Zgoda na zabieg a odpowiedzialność szpitala”

„Wszystko będzie w wypisie”

Podczas obchodu lekarz w ciszy analizował Twoją kartę pacjenta, po czym bez słowa komentarza wyszedł? A może omawiał coś z pielęgniarką lub studentami, ale nie wytłumaczył Ci, co się dzieje? Pacjentom po przyjęciu do szpitala często wykonuje się wiele badań – badanie krwi, moczu, pomiar ciśnienia, RTG czy tomografię komputerową. Zdarza się jednak, że w trakcie hospitalizacji nikt nie omawia z nimi wyników tych badań. Gdy pacjent pyta o ich rezultat, słyszy jedynie krótką odpowiedź: „wszystko będzie w wypisie”.

Takie i podobne sytuacje stanowią naruszenie Twojego prawa do informacji.

Prawo pacjenta do informacji

Masz prawo wiedzieć, jaka jest Twoja diagnoza, jakie metody leczenia są możliwe oraz jakie mogą być skutki ich zastosowania – ale także ich zaniechania. Masz również prawo do informacji o wynikach przeprowadzonych badań oraz o przebiegu i efektach leczenia.

Pamiętaj, że informacja przekazywana przez lekarza powinna być dla Ciebie zrozumiała. Jeśli coś jest niejasne lub zbyt skomplikowane, masz prawo poprosić o wyjaśnienie. Twoje prawo do informacji nie jest w pełni zrealizowane, jeśli nie rozumiesz tego, co zostało Ci przekazane.

Czy zdarzyła Ci się sytuacja, w której podczas badania do gabinetu weszła inna osoba? Albo podczas badania zauważyła/eś, że przechodnie mogą zobaczyć Cię przez niezasłonięte okno gabinetu? A może w jednym gabinecie w tym samym czasie badano dwóch pacjentów, oddzielonych jedynie parawanem, a rozmowa z lekarzem, objawy czy wyniki badań były słyszalne dla drugiej osoby?

Podobne sytuacje zdarzają się podczas hospitalizacji, np. gdy w trakcie codziennego obchodu lekarz omawia stan zdrowia pacjenta, diagnozę czy wyniki badań w obecności innych osób przebywających na sali.

Każda z tych sytuacji może stanowić naruszenie prawa pacjenta do intymności i prywatności.

Prawo pacjenta do intymności jest ściśle powiązane z prawem do godnego traktowania. Oznacza to, że pacjent powinien być traktowany z szacunkiem na każdym etapie kontaktu z placówką medyczną.

Jeżeli podczas wizyty lekarz lub inny członek personelu medycznego korzysta z telefonu zamiast skupić się na rozmowie z pacjentem, może to zostać odebrane jako brak szacunku wobec pacjenta.

Równie ważny jest sposób komunikacji. Personel medyczny powinien udzielać informacji spokojnie i z życzliwością. Niegrzeczna reakcja na pytania pacjenta dotyczące leczenia może zostać uznana za naruszenie praw pacjenta – w szczególności prawa do informacji oraz prawa do godnego traktowania.

Budzisz się po zabiegu wykonanym w znieczuleniu ogólnym. Jesteś sam/a, trudno Ci się poruszyć, a jedyne, co wyraźnie czujesz, to silny ból rozchodzący się po całym ciele i utrudniający oddychanie. W takiej chwili łatwo pojawia się niepokój i stres. Czy tak powinna wyglądać opieka po zabiegu? Zdecydowanie nie.

Po wybudzeniu z narkozy pacjent powinien otrzymać informację o przebiegu zabiegu, aktualnym stanie zdrowia oraz dalszych etapach leczenia. Przede wszystkim jednak personel medyczny powinien zadbać o odpowiednie uśmierzenie bólu.

Każdy pacjent ma prawo do leczenia bólu. Oznacza to, że lekarz powinien ocenić jego natężenie, dobrać odpowiednie metody leczenia oraz monitorować skuteczność zastosowanej terapii. Ból nie powinien być bagatelizowany ani traktowany jako nieunikniona konsekwencja leczenia.

Prosisz o udostępnienie dokumentacji medycznej, ale placówka medyczna zwleka z odpowiedzią albo ignoruje Twoje prośby? W takiej sytuacji może dochodzić do naruszenia prawa pacjenta do dostępu do dokumentacji medycznej.

Masz prawo do pełnej dokumentacji

Wielu pacjentów zgłaszających się do naszej Kancelarii mówi: „nie mam pełnej dokumentacji, bo szpital mi jej nie wydał” albo „otrzymałem tylko pojedyncze dokumenty”. Zdarza się również, że dopiero podczas analizy sprawy okazuje się, iż część dokumentacji w ogóle nie została udostępniona.

Co więcej, pozyskując dokumentację w imieniu naszych Klientów, również spotykamy się z sytuacjami, w których podmiot leczniczy przekazuje jedynie fragmenty dokumentacji, mimo że wniosek dotyczył całości. Tymczasem placówka medyczna nie ma prawa samodzielnie decydować, które dokumenty udostępnić, a które pominąć.

Wniosek o udostępnienie dokumentacji

Jako pacjent masz prawo do swojej dokumentacji medycznej, a podmiot leczniczy ma obowiązek ją udostępnić. To od Ciebie zależy, w jaki sposób złożysz wniosek – możesz zrobić to pisemnie, mailowo, a nawet ustnie.

Dokumentacja medyczna powinna zostać udostępniona bez zbędnej zwłoki. Problemy organizacyjne placówki medycznej nie są uzasadnieniem dla długiego oczekiwania pacjenta na dokumenty.

Dokumentacja medyczna jest udostępniana:

• do wglądu w miejscu udzielania świadczenia lub w siedzibie podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych
• przez sporządzenie wyciągu, odpisu, kopii lub wydruku
• przez wydanie oryginału z zastrzeżeniem zwrotu (w wyjątkowych przypadkach)
• za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej,
• na informatycznym nośniku danych.