Brak świadomej zgody na operację zmniejszenia piersi

Historia pacjentki

Przez wiele lat pacjentka zmagała się z gigantomastią, czyli znacznym przerostem piersi. Schorzenie powodowało przewlekłe bóle kręgosłupa, utrudniało codzienne funkcjonowanie i ograniczało aktywność fizyczną. Z tego powodu lekarze zalecali wykonanie operacji zmniejszenia piersi. Pacjentka kwalifikowała się nawet do zabiegu finansowanego przez NFZ.

Ostatecznie jednak kobieta zdecydowała się na operację w prywatnej klinice. W październiku 2013 r. przeszła zabieg zmniejszenia i podniesienia piersi. Przed operacją podpisała formularz zgody, jednak – jak później ustalił sąd – nie została poinformowana o jednym z istotnych powikłań, które mogło wystąpić po zabiegu.

Powikłania pooperacyjne

Biegły z zakresu chirurgii plastycznej ocenił, że zabieg został wykonany prawidłowo, a zastosowana metoda oraz opieka pooperacyjna były zgodne z aktualną wiedzą medyczną.

Kluczową nieprawidłowością był natomiast brak pełnej informacji o ryzyku zabiegu. Pacjentka nie została poinformowana, że jednym z możliwych powikłań jest martwica brodawki i otoczki piersi. Tymczasem przy redukcji piersi wykonywanej metodą McKissocka ryzyko takiego powikłania jest wyższe niż przy niektórych innych technikach operacyjnych. To właśnie to powikłanie wystąpiło u pacjentki.

Martwica lewej piersi

Po operacji rozwinęła się martwica lewej piersi, w wyniku której doszło do utraty otoczki brodawki. Pacjentka kontynuowała leczenie już w innej placówce, gdzie rozpoznano postępujące zmiany wymagające wielotygodniowej terapii.

Kobieta przez wiele tygodni przeżywała boleśnie pogłębiające się powikłania. Wymagała leczenia. Wygląd piersi nie spełniał oczekiwań – oczekiwała rozmiaru D, a ostatecznie miała piersi w rozmiarze B, asymetryczne, ze zniszczoną lewą brodawką. Podjęła leczenie psychiatryczne z powodu zaburzeń depresyjnych i lękowych.

Sprawa w sądzie

Pacjentka dochodziła 240 000 zł zadośćuczynienia. Sąd Okręgowy oddalił pozew, uznając, że nie doszło ani do błędu medycznego, ani do naruszenia praw pacjenta.

Po apelacji Sąd Apelacyjny w Białymstoku wyrokiem z 14 września 2016 r. (sygn. I ACa 7/16) zmienił to rozstrzygnięcie i zasądził 40 000 zł zadośćuczynienia.

Co ustalił Sąd Apelacyjny?

Sąd stwierdził, że pacjentka nie wyraziła świadomej zgody na zabieg. Podpisany przez nią formularz zawierał jedynie ogólne oświadczenie o zapoznaniu się z możliwymi zagrożeniami, nie wskazując konkretnych powikłań – w tym ryzyka martwicy brodawki i otoczki piersi.

Operująca lekarka w zeznaniach udzielała wymijających odpowiedzi i nie potrafiła potwierdzić, że wprost poinformowała pacjentkę o tym ryzyku. Z kolei mąż pacjentki, obecny podczas wszystkich wizyt, zeznał, że taka informacja nigdy nie została przekazana.

Biegły potwierdził: zwykle przed operacją pacjentki otrzymują formularz z wykazem możliwych powikłań, zapoznają się z nim w domu i podpisują przed zabiegiem. W tej sprawie pacjentka takiego formularza nie otrzymała. Podpisała zgodę dopiero w dniu samej operacji.

Sąd podkreślił, że wiedza pacjentki, wynikająca z wykształcenia czy informacji dostępnych w internecie, nie zwalnia lekarza z obowiązku udzielenia pełnej informacji o ryzyku zabiegu. Lekarz ma obowiązek przekazać pacjentowi informacje niezbędne do podjęcia świadomej decyzji, w tym poinformować o konkretnych zagrożeniach, jakie niesie za sobą wybrana metoda.

Pacjentka nie została właściwie poinformowana o ryzyku związanym z operacją. W efekcie nie mogła świadomie zdecydować, czy chce poddać się zabiegowi. Z tego powodu zasądzono 40 000 zł zadośćuczynienia, choć sama operacja została przeprowadzona zgodnie z aktualną wiedzą medyczną.

Opis sprawy opracowano na podstawie wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu, I Wydział Cywilny, z dnia 2 marca 2016 r., sygn. akt I ACa 882/15, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 30 kwietnia 2015 r., sygn. akt XII C 390/11.